vrijdag 28 september 2018

Suske en Wiske #345: Operatie Siggy

scenario: Peter van Gught
tekeningen: Luc Morjeau

DE KODDIGE KOPIEËN


Die rozen!
Sinds Suske en Wiske digitaal geïnkt worden, valt me steeds vaker op, dat delen van de tekeningen gewoon gekopieerd zijn. Ik weet nog niet goed wat ik daarvan moet vinden... Is het gemakzucht of efficiëntie? Maakt het verschil voor de artistieke prestatie? Valt het buiten die malloot van een Rieding nog iemand anders op?

A mirror image

Sowieso jammer dat bij digitale inkting het verschijnsel 'origineeltjes' helemaal zal gaan verdwijnen. Een gemis voor de verzamelaars.

Die boom!
Ja, dezelfde boom, hoor...


maandag 4 september 2017

De Ridder #1 Kruistocht in lederhose

Scenario en tekeningen: Frodo de Decker

De Ridder wordt al een tijdje voorgepubliceerd in Veronica en sinds kort ook in Eppo. Dat schiet dus lekker op en het verbaast me dan ook een beetje dat het eerste album zo lang op zich heeft laten wachten. Of is dat het resultaat van het strenge albumbeleid van uitgeverij L (voorheen DLC) of het faillissement van Strip2000? Dat zou best weleens kunnen, aangezien het album nu uitgegeven wordt door de snel groeiende uitgeverij Syndikaat, die veel titels van Strip2000 heeft overgenomen.

Kruistocht in lederhose heet deze eersteling. Die titel, samen met de coverillustratie, is kenmerkend voor veel grappen van deze strip. Onverwachte combinaties, vaak met al even onverwachte anachronismen, voeren de boventoon. Hiermee weet De Decker erg leuke humor te bedrijven, die verfrissend is en nergens te ver gaat.

Onverwachte anachronismen...

Waar ik het hardst om heb moeten lachen is toch wel deze droogkomische grap:
(Natuurlijk geef ik de clou hier nog niet weg!)
Maar waar ik he-le-maal niet om hoefde te lachen was de manier waarop de IJslandse formatie Sigur Ros afgeserveerd wordt! (Toch wel, hoor... ook hier wint de humor het van de kritische noot. Hoewel ik me wel afvraag of er ooit wel IJslandse vikings bestaan hebben.)

Opvallend is het grote aantal Vlaamse uitdrukkingen, dat in deze uitgave gewoon gehandhaafd is. Het geeft de strip wat mij betreft nog wat extra sjeu: herstel de kleren, kuis de ramen, doorheen het moeras, bier naar binnen kappen, pintjes drinken, wc-madam, zot wijf...
Bij 'dikke buis' krijg ik heel vreemde beelden...
(Bij 'blikken doos' nu opeens ook!)

Wat verder nog een (heel klein) puntje van kritiek is: Het overgrote deel van de grappen beslaat telkens twee stroken. Die zijn ook netjes van elkaar gescheiden door een iets groter gedeelte wit. Maar soms wordt de grap in slechts één strook verteld en dit wordt niet in de lay-out ondersteund. Dit zou verwarrend kunnen zijn, ware het niet dat de pointes zo sterk en overtuigend zijn, dat het direct duidelijk is in welk plaatje de clou te vinden is.

Kortom: een heel leuk, nieuw album. Een aanwinst op het vlak van de humoristische Nederlandstalige strips - en eigenlijk tegelijkertijd de beste opvolger van Jean-Marc van Tols Kort en triest die men zich maar wensen kan. Hopelijk volgt album 2 snel. Heel snel!

Rapportcijfer: 8,5


zaterdag 8 oktober 2016

Tom Poes #78: De Pas-kaart

Scenario en tekeningen: Dick Matena



Het had zo mooi kunnen zijn. Moet je kijken:


De onvoltooide
Bovenstaande tekening maakte Dick Matena voor de zesde pagina van het onvoltooide verhaal Tom Poes en de Paskaarten, een strip die net als zijn voorgangers Het komeetgas en Het ei van Ukuu voor het Donald Duck-weekblad gemaakt werd. De samenwerking tussen Marten Toonder en Matena verliep echter steeds stroever, zodat uiteindelijk na negen pagina's het werk aan de strip gestaakt werd.
Acht jaar na de dood van Toonder besloot Matena om het verhaal af te maken, zij het met een geheel ander scenario dan oorspronkelijk opgezet was. De bestaande pagina's werden hertekend, zodat bovenstaande tekening er uiteindelijk zo uit kwam te zien:

De voltooide
Ik vind dat jammer. De oorspronkelijke versie had een vrije pagina-indeling, zodat Matena kon uitpakken met mooie grote sfeerplaten, die ook in zwart-wit al prachtig ogen en doen denken aan het betere werk van Piet Wijn. Het uiteindelijke album heeft een vast stramien van vier stroken per pagina, door Dick eigenhandig in kleur geschilderd en handgeletterd. Maar hierdoor lijken de plaatjes een stuk leger en wordt er veel aan die typische (oubollige) Toonderiaanse sfeer ingeleverd.
Ook lijkt Matena teveel informatie in een plaatje te willen stoppen, waardoor alles elkaar in de weg gaat zitten: grote hoofden die het plaatje domineren, maar tegelijkertijd weggedrukt worden door vele grote tekstballonnen. Die laatste zijn niet langer rond, maar hebben rechthoekige vormen gekregen, waarschijnlijk omdat ze dan minder plaats in beslag nemen. Maar het blijft wringen. Ook neemt de, hier en daar bijna onleesbare, lettering teveel ruimte binnen de ballon in.

Close-up in het gedrang
Te kleine plaatjes, teveel gedrang, overheersende tekstblokken. Volgens mij had Matena niet zoveel tijd of zin om er iets moois van te maken. De tekeningen zien er vaak makkelijk of gehaast uit.

Tangents galore!
Makkelijk of gehaast?
Wat een stom autootje!
Of was hij verplicht binnen de magere twintig pagina's van deze strip te blijven en wilde hij teveel ineens? Want het is wel veel.
Zo komen bijna alle belangrijke personages uit de Bommelsaga opdraven, maar dan met ongebruikelijke lichaamsproporties. Vaak zijn hun koppen net een slag te groot...

Alle personages op een stokje!
Dit alles komt de leesbaarheid van het album niet ten goede. De verhalen uit de Bommelsaga herlees ik nog regelmatig en alle Tom Poes-avonturen uit de Donald Duck draag ik een warm hart toe, maar ik moet toegeven dat ik deze schamele twintig pagina's niet eens tot het eind heb kunnen lezen. Als het album niet zo'n interessant dossier-gedeelte had (met prachtige foto's van Peter Beemsterboer), zou ik het meteen weer van de hand gedaan hebben. 
Ik geloof dat Matena zijn huidige werk liever ziet dan De Argonautjes of Grote Pyr, maar het is aan mij niet besteed.

Rapportcijfer: 4

woensdag 5 oktober 2016

Kanaal 13 #2: De B-tiem

Scenario: Jan van Die
Tekeningen: Gleever

Sexy Leontien siert de cover

Kanaal 13 werd in 1985 en 1986 gepubliceerd in Eppo Wordt Vervolgd en in 1987 gebundeld door uitgeverij Divo. Voor het album werden de verhalen 1, 8, 11, 12, 15, 17, 25 en 28 helaas overgeslagen, maar dit wordt voor een deel gecompenseerd, doordat er een niet eerder gepubliceerde aflevering opgenomen is (Het verhaal dat niet kon).
De serie speelt zich af rondom een amateuristische tv-omroep, met een producer, een sexy secretaresse, een regisseur, een dommekracht en een journaallezer, die veel trekjes van Fred Emmer heeft, inclusief het zonnebankbruine smoelwerk. In humoristische korte episodes wordt de draak gestoken met bestaande televisieprogramma's en -helden, waarbij de grappen variëren van satire tot slapstick en van puberaal seksistisch tot poep-en-pies, waarbij leuke en aartsflauwe woordspelingen elkaar afwisselen. Wat dat betreft paste deze strip uitstekend in het rijtje van Nederlandse humorstrips die indertijd in de Eppo verschenen, zoals Sjors en Sjimmie (ook van Van Die), Familie Fortuin (van Peter de Wit) en Gilles de Geus (Peter de Wit en Hanco Kolk).

Aar(t)sflauwe woordspelingen

De B-tiem is het tweede verhaal uit deze vrolijke serie. De voornaamste karakters zijn al in de eerste aflevering geïntroduceerd, waardoor het voor de niet-ingewijde albumlezer misschien even puzzelen is om precies te bepalen welke functie de personages in de strip vervullen. Zo is de rol, van ambitieuze nieuwslezer Fred Teiltje niet meteen duidelijk. Een introductie à la Asterix ("even voorstellen") was welkom geweest...

Waarom wordt Fred zo rigoreus afgevoerd?
Even tussendoor iets over de inkleuring: bovenstaand plaatje is een goed voorbeeld van de inkleuring zoals die in de jaren '70 en '80 van de vorige eeuw gebruikelijk was: veel elementen in een plaatje kregen in die tijd één kleur - om diepte te suggereren, maar vooral om tijd te winnen, vermoed ik. Inkleuren met de hand, met penseel en gouache (?) was natuurlijk een bijzonder tijdrovende job.

De aflevering start in het kantoor van de producer, die zijn nood klaagt bij regisseur Steven Speelheuvel. De kijkcijfers vliegen achteruit!

Een bokaal voor 'Slechtste programma'
Daar moet natuurlijk iets aan gedaan worden, want zijn maandsalaris komt in het gedrang. In het plaatje acteert de producer leuk, de verontwaardiging is van zijn gezicht en houding af te lezen. Speelheuvel staat er wat onbeholpen bij en lijkt wel bevroren in zijn actie met het nagelvijltje (zeg maar: nagelvijl). Het paarse ding achter de vensterruit kon ik in eerste instantie niet plaatsen, maar in het verloop wordt duidelijk dat dit de hand van de ramenlapper is.
Omdat echte sterren te duur zijn, wil de producer aantonen dat het heel goed mogelijk is om zijn versie van The A-Team te draaien met twee eenvoudige glazenwassers.

Erg, érg eenvoudige glazenwassers
Dit levert meteen de leukste grap van deze hele aflevering op (hierboven), met een subtiel na-grapje, dat zich onopvallend afspeelt op de achtergrond van het volgende plaatje. Ook hier weer die monochroom paarse inkleuring:

Subtiel
Met twee van dergelijke klunzen als acteurs, aangevuld met juffrouw Leontien ("De wereld heeft ontdekt dat een vrouw meer kan dan afwassen en koffiezetten") en meneer de producer (hoe heet die goede man nu eigenlijk?) als leider Hannibal is het voor de doorgewinterde lezer op voorhand wel duidelijk dat de opnames van De B-Tiem een grandioze ramp zullen worden.

A modern stone age family
En inderdaad. Met de goedkoopste wagen die ze hadden bij de NOS, namelijk het karretje van Fred Flintstone, trekt de B-Tiem erop uit om Leontien te bevrijden. Ze is namelijk door gewetenloze schurken vastgebonden aan een boortoren die elk moment kan ontploffen.
Het zal duidelijk zijn dat dit script door de producer zelf geschreven moet zijn, want aan geloofwaardigheid laat het heel wat te wensen over. Waarom binden schurken een vrouw aan een boortoren? Een boortoren??? En hoezo staat deze op het punt om te ontploffen? Onzin in plakjes.
Dat ook Jan van Die ons soms onzin probeert te verkopen, vergeven we hem graag, omdat deze maffe strip alleen maar lolliger wordt met absurditeiten als de NOS die de wagen van de Flintstones (in die tijd alleen nog maar een tekenfilmserie) in beheer heeft.

In het plaatje hierboven moest ik even moeite doen om te achterhalen waarom er een etiket hangt aan iets waarvan ik bij de eerste blik dacht dat het een stofwolkje achter de wagen was. Het bleek de pruik te zijn waarmee de producer zijn rol van Hannibal vorm geeft. En tja, die moest ook wit zijn, natuurlijk. Misschien had Wilma Leenders (de inkleurster) de echte stofwolkjes beter een lichtere tint van de groene ondergrond kunnen geven.
Wilma Leenders? Maar dat is toch de toenmalige vriendin van Gerard (Gleever) Leever en zijn huidige echtgenote? De beste inkleurster van ons land? Ik ben benieuwd wat ze van deze strip zou maken als ze hem nu opnieuw onder handen mocht nemen... (Ik zeg: weg met die paarse vlakken!)

Bezuinigingen alom
En ja, hoor. Het is opnieuw de krenterigheid van de producer waardoor alles in de mist loopt, hetgeen echter wel een sensationele scène oplevert, die de opnames zeker ten goede kan komen. En dan blijkt waarom Van Die zo nodig een boortoren in de scène wilde hebben: Speelheuvel heeft daarvoor de zendmast gebruikt, die nu in duizend stukken ligt, zodat hun kwaliteitsserie voorlopig helemaal niet uitgezonden kan worden.
In het laatste plaatje wordt dit mooie, ronde verhaal heel grappig afgesloten met een subtiel grapje dat terugverwijst naar een eerdere scène.

Opnieuw subtiel
Deze bespreking heb ik gewijd aan de eerste aflevering van Kanaal 13 die ik voorhanden heb. Misschien dat ik over een tijdje wel weer een andere zal bespreken. Laat maar in de reacties hieronder weten of daar behoefte aan is.

De eerste reactie had ik trouwens al binnen, toen mijn bespreking nog maar half af was: van een zekere Gerard (Leever himself?). Daar ben ik natuurlijk heel blij mee. Het is ook goed nieuws wat hij te melden heeft, tenminste voor mensen met een Apple (en nee, die komt er bij de Riedings niet in!), maar toch wil ik afsluiten met de dringende oproep aan onze Nederlandse uitgeverijen: Deze prachtstrip verdient een integrale uitgave, opnieuw ingekleurd (uiteraard door Wilma) en in een stevige band. Wie durft het aan?

Rapportcijfer: 7,5

dinsdag 4 oktober 2016

Suske en Wiske #336: Het omgekeerde land

Scenario: Peter van Gught
Tekeningen: Luc Morjeau


Suzina en Wies
Het is heel wat jaartjes weggeweest, maar het gevoel is nu helemaal terug. Sinds Peter en Luc de Suske en Wiske-reeks overgenomen hebben, kijk ik weer reikhalzend uit naar elk nieuw album. De sfeer, de humor, het avontuur en het mysterie uit de oude verhalen van grootmeester Willy zijn nooit ver weg bij dit nieuwe team. Gelukkig maar, want het was zonde geweest als deze geweldige strip langzaam doodgebloed was.

De aankondiging van Het omgekeerde land deed me echter het ergste vrezen. Een nieuw verhaal dat zwaar leunt op het oude De schone slaper? Daar werd ik niet meteen heel enthousiast van. Maar mijn vrees werd gelukkig tenietgedaan toen ik het album begon te lezen.

Robin? Ja, ja...
Goed, de start van het verhaal is wat voorspelbaar. Als blijkt dat Suske al een tijdje omgaat met een zekere Robin, "iemand die hij kent van het onlinegamen", vermoed ik al direct dat Robin een meisje zal blijken te zijn. Extra olie op het vuur van Wiskes jaloezie, natuurlijk. Het onverwachte zit hem voor mij in het feit dat dit opzetje pas helemaal aan het eind van het album zijn vervolg krijgt. Dan lijkt Wiske door het hele avontuur een beter, volwassener kijk op het leven gekregen te hebben. Maar schijn bedriegt, natuurlijk.

Volwassen? Wiske?
Dit was een sterk einde geweest, maar Van Gught wil het album waarschijnlijk niet te wrang afsluiten en voegt hier nog een (tamelijk flauw) happy end aan toe. Jammer. Maar ook wel weer leuk, omdat de gebruikelijke knipoog nu van Suske kan komen, hetgeen prachtig terugverwijst naar de persoonsverwisselingen die zo'n grote rol in het album spelen.

Even tussendoor: nu ik de plaatjes bij dit blog plaats (ja, gewoon even snel met mijn mobieltje gefotografeerd, sorry, maar anders kost het me veel te veel tijd en wordt mijn dierbare album verruïneerd onder de klep van de scanner) valt het me op dat de rechte lijnen zo hier en daar vreemde, kleine kronkeltjes bevatten. Ik vind dat een vondst! Sinds kort worden Sus en Wis digitaal geïnkt, heb ik ergens gelezen, en waarschijnlijk heeft de inkter deze truc toegepast om de lijnen wat levendiger te houden. En het werkt. Op de inkting van dit album kom ik later nog uitgebreid terug.

Schoonheid in de details
Terug naar het verhaal: jaloerse Wiske vindt de rondtollende wegwijzer uit De schone slaper terug, haalt er wat grappige streken mee uit en wordt vervolgens aangesproken door een filosoferende vleermuis.

Battie (what's in a name?)
Deze Battie vertelt haar dat het Sprookjesland helemaal niet is weggetoverd door het feetje Lili, zoals men ons aan het eind van De schone slaper heeft willen doen geloven, maar dat zij het slechts onzichtbaar heeft gemaakt. Een scenariotechnisch nogal makkelijke oplossing, die tegelijkertijd ook veel vragen oproept. Waarom heeft Lili het Sprookjesland alleen maar onzichtbaar gemaakt? Wie schiet daar iets mee op? Als het alleen maar onzichtbaar is, kunnen nietsvermoedende wandelaars het dan wel voelen? Met hun kop tegen een onzichtbare draak oplopen? En waarom is er een magische (roze) wolk die het Sprookjesland zichtbaar maakt als je er doorheen vliegt?
Eenmaal in Sprookjesland aangekomen, wordt alles (letterlijk) op zijn kop gezet en verandert Wiske in een jongen. Wies draagt precies dezelfde kleding als Suske in het oorspronkelijke album. Een leuke vondst, die bij Suske (Suzina), Lambik (Jerom) en Jerom (Lambik) ook toegepast wordt. Voor mij een feest der herkenning, waardoor de hele setting iets vertrouwds krijgt en de aanblik van het versomberde Sprookjesland een extra impact krijgt.
De metamorfose is leuk in beeld gebracht middels kantelende plaatjes. Batties opmerking dat het "bij iedereen anders werkt" is natuurlijk ook weer een handig scenario-foefje, dat niet zozeer stoort als dat het gespannen verwachtingen schept. Wie weet wat voor maffe transformaties ons nog te wachten staan?

In een omgekeerd luchtkasteel woont prinses Elisa, de heerseres over het huidige Sprookjesland, die naarstig op zoek is naar gezelschap. Aan alleen een gezellige vleermuis heeft ze klaarblijkelijk niet genoeg. Dat komt natuurlijk goed uit, want Wiske kan ook wel een nieuwe vriendschap gebruiken, nu Suske niet meer zoveel aandacht voor haar heeft.
Deze Elisa lijkt een donkere variant van Super Mario's Peach. Die ogen. Dat kroontje. Die jurk.

Elisa
Peach
Zo zien we als lezer nog een (enigszins) vertrouwd figuur, dat ook onmiddellijk ons vertrouwen weet te winnen. Of niet, soms? Nou, nee! In het eerste plaatje (zie hierboven) wordt Elisa uit kikkerperspectief getekend, waardoor haar verschijning een dreiging meekrijgt. Ook de duistere kleuren rondom haar werken hieraan mee. In de volgende plaatjes geeft ze Wies een grand tour door haar kasteel, dat vol verlokkingen blijkt te zijn, waarbij haar blik voortdurend iets onbetrouwbaars uitstraalt. Wies heeft niets in de smiezen, totdat hij te horen krijgt dat hij Sprookjesland nooit meer zal kunnen verlaten en voor altijd bij zijn nieuwe vriendinnetje zal moeten blijven. Dat was niet de bedoeling. Zo lukt het natuurlijk nooit om Suske jaloers te krijgen...

Bezitterige vrouwen zijn altijd een beetje eng
Gelukkig moest Wiske haar smartphone achterlaten toen ze Sprookjesland betrad en is ze makkelijk te traceren voor haar vrienden. Suske, Lambik en Jerom gaan haar achterna. Waarom Sidonia thuisblijft, wordt niet duidelijk gemaakt. Misschien vreesde ze voor een nieuwe zenuwtoeval...
Als de drie vrienden Sprookjesland binnengaan, vindt de leukste metamorfose van het album plaats. Niet die voor de hand liggende van Suske in Suzina, maar de lichaamsruil van Jerom en Lambik.

Hilarisch
Dit gegeven levert een hele reeks aan hilarische grappen op en enkele bijzonder geslaagde scènes, waarvan vooral het fragment met Sneeuwwitje, waarin zij elkaar (of liever: hun eigen lichaam) vol overgave aanprijzen, bijzonder humoristisch werkt.

Jij bent de knapste! Nee, jij!
Ook in de tekeningen is deze persoonsverwisseling prachtig uitgewerkt. Onderstaand plaatje heeft me echt hard doen lachen en zal voor eeuwig in mijn hersenpan bewaard blijven:

Die houding van Lambik (Jerom)!
Woehaha, ik kom echt niet meer bij! Geniale vondst van Luc Morjeau.

Het loont de moeite om nog wat langer bij dit plaatje stil te staan. Hier is namelijk een goed voorbeeld te zien van het Moderne Inkten. Een effect wat me ook in andere digitaal geïnkte strips opvalt (Marissa Delbressines Ward, bijvoorbeeld). Kijk naar de lijnen waarmee de draak getekend is en vergelijk deze met het figuur van Lambik. De draak heeft veel vettere lijnen, terwijl Lambik een stuk preciezer en gedetailleerder neergezet is. Dit lijkt me een gevolg van het feit dat je tijdens het inkten op de computer makkelijk kunt inzoomen en de dikte van je 'penseel' aan kunt passen. Als Lambik op orthodoxe wijze geïnkt was, had hij waarschijnlijk minder details gehad.
Ik weet nog niet goed wat ik van dit verschijnsel vind. Het evenwicht in het plaatje kan hierdoor wat verstoord worden. Zo lijken Lambik en Suzina hierboven wel in het plaatje geplakt te zijn, alsof ze gefotokopieerd (en verkleind) zijn uit een andere tekening.
Maar het maakt de eeuwigheidswaarde van deze grappige tekening gelukkig niet minder!

Het album zit verder nog vol originele vondsten, die het oude werk van Vandersteen zelf in herinnering brengen. Leuke omkeringen van allerlei sprookjeselementen (maar ook enkele aartsflauwe), actuele maatschappijkritiek (let op de titels van de verzameling sprookjesboeken) en een aantal leuke, originele nieuwe bijfiguren (de prins met zijn witte paard).

Een bijzonder geslaagd album.

Rapportcijfer: 9